Effecten van het halster of het kaptoom op het hoofd (deel 3)

door | dec 30, 2021 | Algemeen, Anatomie

In deel 1 van de effecten van een halster heb ik uitgelegd welke structuren je allemaal kan zien aan het paardenhoofd. In het tweede deel hebben we gekeken welke spieren en zenuwen je in het hoofd van je paard kan vinden. Dit derde en laatste deel wil ik je laten zien wat de effecten kunnen zijn op het hoofd en waar je zelf op kan letten. 

We beginnen met het bespreken van een stalhalster, daarna bespreken we een touwhalster en tenslotte het kaptoom.

 

Effecten die kunnen onstaan door een (stal)halster

Wanneer je het halster van je paard hebt omgedaan kan je bepaalde dingen zien. Laten we als eerste eens naar de oren kijken. Zoals je ziet ligt het halster vaak heel dicht achter de oren of soms zelfs tegen de oren aan. Hierdoor kan het halster de bewegingen van de oren beperken. Je kan je voorstellen dat een halster dat strak zit en langdurig gedragen wordt daardoor ook serieuze schade kan veroorzaken.

Halster tegen oren paard
Halster ligt tegen de oren aan

De regio waar het halster achter de oren ligt is ook de regio waar de schedel aan de rest van het lichaam zit. Denk weer even terug aan het ligament nuchae, de spieren oblique capitus cranialis, rectus capitus dorsalis major en minor. Deze spieren en het ligament liggen vlak onder de oppervlakte, dicht achter de oren. Wanneer jouw paard gaat hangen komt er een grote kracht op die plek te staan. Zeker bij jonge paarden als je botten ook nog minder stevig zijn kan dit grote schade geven met serieuze gevolgen.

Ook bij de neus kan een halster beperkend zijn. Een neusriem die erg strak zit geeft druk op het neusbot, het zorgt ervoor dat je paard niet kan gapen (dus ook als je paard de hele dag zijn halster om heeft) en het kan zelfs de ademhaling beperken!

Wees echter ook voorzichtig om je neusriem veel te los te doen, de neusriem mag ook niet te ver naar beneden afzakken. Het komt dan terecht op het dunne en kwetsbare laatste stukje van het neusbot, je wil natuurlijk niet dat dit breekt.

Kwetsbaar neusbot paard
Kwetsbaar uiteinde neusbot
Halster schuift ver omlaag

Effecten die kunnen ontstaan door een touwhalster

Een touwhalster ligt vaak op ongeveer dezelfde plekken als een stalhalster. Het materiaal is wel heel anders. De relatief dunne touwen hebben een veel meer snijdend effect en door het kleinere oppervlakte komt er ook nog meer druk op als bij een stalhalster.

Daarnaast zitten er in een touwhalster knopen die extra druk geven. De knopen liggen op de masseter spier. Weet je nog dat daar ook een belangrijke zenuw loopt (facial nerve)? Je kan je voorstellen dat het niet erg fijn voelt als er veel druk op zo’n knoop komt. Schade aan die zenuw wil je helemaal voorkomen.

De knoop bij de neus van het paard ligt op de spieren van de neus en lippen. Een beetje afhankelijk van de plek van de knoop schuift de knoop over de volgende spieren: zygomaticus, buccinator, levator nasolabialis, caninus en de levator labi. Dit zijn de spieren die je paard gebruikt voor het bewegen van de bovenlip, mondhoeken en neusgaten. Het kan dus zomaar zijn dat je paard een onrustige mond krijgt, als gevolg van de neusriem en knopen daarin.

Effecten touwhalster
Bron afbeelding: Wilhelm Ellenberger and Hermann Baum, Public domain, via Wikimedia Commons

Effecten die kunnen onstaan door een kaptoom

De pasvorm van een kaptoom heeft ook weer grote gelijkenissen met de pasvorm van het stalhalster en het touwhalster. Hiervoor geldt dus ook weer de druk achter de oren en het risico van een te strakke neusriem. Let bij een kaptoom ook zeker goed op wat er gebeurd als je aan het werken bent met de kaptoom. Vaak schuift het kaptoom heen en weer, wat veranderd er dan?

Kijk maar eens naar het verschil op de foto hiernaast. Op de eerste foto zit het kaptoom zonder enige druk veel hoger dan op de tweede foto waarbij er een lichte druk op het kaptoom omlaag gegeven wordt. Ook drukt de onderrand van de neusriem nu veel meer in de neus.

Kaptoom op paardenneus
Kaptoom druk op neus

Als de neusriem omlaag schuift en als er dan ook nog extra druk op gegeven wordt, dan kan dat echt effecten hebben op de ademhaling en de spieren op die plek. Als de neusriem ver omlaag kan schuiven is het weer gevaarlijk voor het neusbot. Een strakke neusriem kan ook de ademhaling beperken en het kan er voor zorgen dat je paard zijn lippen omhoog trekt. Dit komt dus door de druk van de neusriem op de betreffende spier! Kijk maar eens om je heen of je paarden ziet waarbij dit het geval is.

Bij het werken aan de kaptoom schuift het kaptoom vaak gemakkelijk opzij. Let dus goed op dat het niet in het oog van je paard kan schuiven. Je doet dit door de kaakriem goed af te stellen. Doe dit ook weer niet te strak, daarmee geef je weer te veel druk op de masseter en op de facial nerve.

In een kaptoom zitten vaak meer metalen onderdelen dan in een stalhalster, besteed er extra tijd aan om te bepalen waar die onderdelen precies uitkomen ten op zichtte van de infraorbitale en facial zenuwen.

Belangrijkste tips op een rijtje

Geen enkel paard en daarmee ook geen enkel hoofd is precies gelijk. Natuurlijk zitten alle spieren en zenuwen ongeveer op dezelfde plek, maar nooit exact! Probeer dus het hoofd van je paard goed te leren kennen zodat je weet waar bv de zenuwen van jouw paard precies lopen.

Geen enkel anatomisch hoofdstel of halster is daarmee ook voor ieder paard perfect. Het kan zeker geen kwaad om je te verdiepen in de wereld van de anatomisch gevormde hoofdstellen en halster. Er wordt bij de ontwikkeling van dergelijke modellen echt wel gekeken naar de vorm van het paardenhoofd. Maar probeer, indien mogelijk, verschillende merken en modellen uit om het beste voor jouw paard te vinden.

Hoofdstel achter oor
Verschil in ruimte achter de oren tussen een ‘gewoon’ kopstuk en een anatomisch gevormd kopstuk.

Let ook bij het aanschaffen van een ‘simpel’ stal halster op hoe het bij jouw paard past. Hoe dicht ligt het achter de oren? Kan het zo afgesteld worden dat je paard niet beperkt wordt in zijn ademhaling, maar het ook niet te laag op het neusbot komt? Als er metalen delen in je halster zitten, waar komen die dan precies uit? En natuurlijk geldt, hoe langer je paard het halster draagt, hoe minder druk het mag geven.

Heb je een paard dat nog niet bekend is met vaststaan of dat problemen heeft met vaststaan? Verdiep je dan in de mogelijkheden om te voorkomen dat je paard een enorme klap achter zijn oren krijgt.